Pijn bij penetratie is een klacht waar veel vrouwen lang mee rondlopen voordat ze er iets over zeggen. Het gaat om pijn bij het vrijen, bij het inbrengen van een tampon of tijdens een inwendig onderzoek. De oorzaken lopen uiteen, dus een beoordeling door de huisarts of gynaecoloog komt eerst. Daarna komt vaak de vraag wat een vrouw zelf thuis kan doen.

Een vaginale dilator is een van de hulpmiddelen die bekkenbodemfysiotherapeuten en seksuologen daarbij regelmatig inzetten. Het is een glad, staafvormig hulpmiddel in verschillende maten. Het doel is niet om iets op te rekken of door een grens heen te gaan, maar om het lichaam stap voor stap te laten wennen aan iets dat ingebracht wordt.

Voor wie een dilator bedoeld is

Dilators worden onder meer gebruikt bij vaginisme, waarbij de bekkenbodemspieren onbewust aanspannen zodra penetratie dreigt. Ook na bestraling in het bekkengebied, na een operatie of na een bevalling kunnen ze deel uitmaken van het herstel. Vrouwen in of na de overgang, bij wie het slijmvlies dunner en gevoeliger wordt, krijgen ze soms aangeraden. Hetzelfde geldt bij een gespannen bekkenbodem. In al die situaties is de dilator een aanvulling op begeleiding, geen behandeling op zichzelf.

Hoe een opbouwende set werkt

Een set bestaat uit meerdere maten, van klein naar groter. Wie begint, gebruikt altijd de kleinste maat en gaat pas door naar de volgende als de huidige maat zowel bij het inbrengen als tijdens het gebruik helemaal comfortabel voelt. De siliconen dilator set van vier stuks van Wonderstate laat zien hoe zo’n opbouw eruitziet: de kleinste heeft een diameter van 1,27 cm, de grootste 3,2 cm. De dilators zijn gemaakt van platina-gehard medisch siliconen dat hypoallergeen en niet-poreus is, met afgeronde punten en een flexibele schacht. De set wordt geleverd met een Nederlandstalige handleiding die is opgesteld met bekkenbodemtherapeuten en seksuologen.

Een oefenmoment in de praktijk

Een vaste opbouw helpt. Een vrouw ligt bijvoorbeeld op bed met gebogen knieën en een kussen onder de heupen. Ze brengt ruim glijmiddel aan op de dilator en bij de vaginale opening, en laat de dilator bij een uitademing langzaam naar binnen glijden, alleen zo ver als prettig voelt. Daarna blijft de dilator vijf tot tien minuten liggen, terwijl de aandacht bij een lage, volle ademhaling en een ontspannen buik ligt. Korte sessies, drie tot vijf keer per week, werken meestal beter dan af en toe een lange poging. Lichte druk is in het begin normaal. Pijn is een teken om te stoppen.

Glijmiddel en materiaal

Bij oefenen met een dilator is het lichaam zelden vanzelf vochtig genoeg. Een glijmiddel op waterbasis vermindert wrijving en beschermt het gevoelige weefsel. Kokosolie en glijmiddel op siliconenbasis zijn niet geschikt voor siliconen dilators, omdat ze het materiaal kunnen aantasten. Een overzicht van glijmiddelen op waterbasis en andere hulpmiddelen voor meer comfort staat op https://inwonderstate.com/nl/collections/more-comfort-during-sex. Na elk gebruik gaat de dilator met lauw water en een milde reiniger schoon en droogt hij aan de lucht.

Begeleiding en geduld

Het oefenen werkt het best in overleg met een bekkenbodemfysiotherapeut of seksuoloog. Die kan beoordelen of de bekkenbodem echt ontspant, aanwijzingen geven over ademhaling en houding, en meekijken wanneer een volgende maat aan de orde is. Er is geen vaste termijn: de ene vrouw zit weken op dezelfde maat, de andere gaat sneller. Wie tijdens het oefenen bloedverlies, nieuwe pijn of aanhoudende irritatie opmerkt, laat dat beoordelen door de huisarts of gynaecoloog voordat ze verdergaat. Een kort logboek met datum, maat, aantal minuten en gevoel maakt het gesprek met de behandelaar concreter.